DünyaEkonomiGündem

Karadeniz’deki keşif doğal gazda dengeleri Türkiye lehine çevirecek

Türkiye'nin tarihindeki en büyük keşfi yaparak Karadeniz'de bulduğu 320 milyar metreküplük natural gazla uluslararası ticarette daha dayanıklı bir pozisyona geleceği öngörülürken, gaz dış alımı oluşturulan ülkelerle devam eden fiyat pazarlığı görüşmelerinde ve sahip olunan kontratların şekillenmesinde mühim bir üstünlük sağlayacağı vurgulanıyor.

Abone Ol  
 

Türkiye’nin tarihindeki en büyük keşfi yaparak Karadeniz’de bulduğu 320 milyar metreküplük natural gazla uluslararası ticarette daha dayanıklı bir pozisyona geleceği öngörülürken, gaz dış alımı oluşturulan ülkelerle devam eden fiyat pazarlığı görüşmelerinde ve sahip olunan kontratların şekillenmesinde mühim bir üstünlük sağlayacağı vurgulanıyor.

AA muhabirinin derlediği verilere göre, Türkiye’nin senelik natural gaz üretimi 2019 sonu itibarıyla 473,8 milyon metreküpe yükselirken, natural gaz dış alımı da 45,2 milyar metreküp oldu.

Türkiye’nin natural gaz dış alımında geçtiğimiz sene yüzde 33,6 ile en büyük payı alan Rusya’yı, yüzde 21,2 ile Azerbaycan ve yüzde 17,1 ile İran takip etti.

Türkiye’nin uzun vadeli gaz kontratları tespit edilen bu ülkelerden boru hatları vasıtasıyla dış alım. gerçekleştirilirken, kalan yüzde 28,1’lik kısım ise Cezayir, Nijerya, Katar, ABD, Trinidad ve Tobacco ve Norveç gibi detaylı ülkelerden sıvılaştırılmış natural gaz (LNG) olarak yapıldı.

Uzun vadeli kontratların zamanı doluyor

Türkiye’nin uzun vadeli natural gaz kontratlarının büyük bir kısmının sona ereceği tarih yaklaşırken, daha ideal fiyata ithal edilebilen LNG’nin payı da giderek artış gösteriyor.

Bu kapsamda, Boru Hatları ile Petrol Taşıma AŞ (BOTAŞ) ve özel sektörün Rusya’nın devlet şirketi Gazprom ile 8 milyar metreküp gaz dış alımını amacıyla alan uzun vadeli sözleşmeleri 2021’de sona eriyor. Aynı tarihte, Azerbaycan ile oluşturulan 6,6 milyar metreküp gaz kontratının zamanı ve Nijerya ile de 1,3 milyar metreküpü amacıyla alan uzun vadeli LNG anlaşmasının zamanı de doluyor.

Ayrıca, Cezayir ile 4,4 milyar metreküpü amacıyla alan uzun vadeli LNG kontratının zamanı 2024’te, Rusya’dan Mavi Akım boru hattıyla ithal edilen 16 milyar metreküplük gaz sözleşmesinin zamanı 2025’te ve İran ile oluşturulan 9,6 milyar metreküplük uzun vadeli gaz kontratının zamanı ise 2026’da sona eriyor. Trans Anadolu Doğal Gaz Boru Hattı ile gelen 6 milyar metreküp gaz sözleşmesinin zamanı ise 2033’te biterken, Türk özel sektörün Rusya ile olan toplam 6 milyar metreküplük gaz sözleşmelerinin vadesi 2043’te doluyor.

Böylece, ileriki 5-6 sene ortamında Türkiye’nin başta Rusya olmak üzere Azerbaycan, İran, Cezayir ve Nijerya ile yaptığı ve 45 milyar metreküp gaz dış alımını amacıyla alan uzun mühim gaz kontratlarının geleceğinin nasıl şekilleneceğine dair fiyat müzakereleri ve görüşmeler sürüyor.

Uzmanlara göre, Karadeniz’deki 320 milyar metreküplük natural gaz rezervi söz hususu kontrat görüşmelerinde Türkiye’nin elini güçlendirirken, ticaret merkezi olma amacını gerçekleştirmesine de yardımcı oluyor.

Aynı zamanda, gazın olduğu bölümde daha derine inen sondajların gerçekleştirileceği ve potansiyel diğer keşiflerin de olabileceği öngörülüyor.

“Keşif, üstünlüklü bir devreye denk geldi”

Yatırım ve danışmanlık şirketi APLUS Enerji Ortağı Volkan Yiğit, Fatih sondaj gemisinin Sakarya Gaz Sahası’ndaki keşfinin Türkiye amacıyla çok üstünlüklü bir devreye denk geldiğine ilgi çekerek, “Türkiye’nin uzun mühim natural gaz tedarik anlaşmalarının 16 milyar metreküplük kısmının 2021 senesinde biteceğini biliyoruz. Keşfin en büyük katkılarından biri de bu sayede olacak. Genellikle son birkaç senedir bu hususta çok olumlu adımlar attığımızı söyleyebilirim.” dedi.

Bu adımları gaz depolama ve iletim doğrultusunda oluşturulan altyapı ve LNG yatırımları olarak sıralayan Yiğit, şu şekilde konuştu:

“LNG ve yüzer LNG anlaşmaları yardımıyla Türkiye, petrole dayalı boru gazı sözleşmelerinin payını düşürme hususu ile ilgili başarılı oldu. Bu sene yeni tip koronavirüs salgının da etkisiyle küresel pazarlarda düşen LNG fiyatlarından yararlanarak, bu alanda atılan adımların meyvelerini de toplamaya başladık. Yani Türkiye bundan sonra ucuz natural gaz bulduğunda alıp depolarını doldurma kabiliyetine erişti ve bu kapasiteyi daha da artıracak. Bu adımlar kuşkusuz yalnızca ucuz LNG tedariki amacıyla değil, diğer yandan Gazprom ile sahip olunan sözleşmelerin uzatılması ya da yenilenmesi hususlarında elimizi dayanıklılaştırmak amacıyla atıldı. Gazprom’un benzer hallerde diğer ülkelerle masaya oturduğunda yaptığı indirimleri ya da sözleşme koşullarında alıcının lehine oluşturulan farklılıkları biliyoruz. Bu doğrultuda başarılı adımlar atılırken ve sözleşme yenileme görüşmeleri sürerken, hem küresel pazarlardaki fiyatların düşük gitmesi hem de natural gaz keşfimiz bizi çok üstünlüklü bir hususa getirebilir.”

Yiğit, Gazprom ile olan sözleşmelerdeki fiyat formülünün birtakım petrol türevlerine bağlı olarak belirlendiğini anımsatarak, bilhassa petrol fiyatının yükseldiği dönemlerde dolar bir takımında çok yüksek gaz maliyetleriyle karşılaşıldığını söyledi.

Keşfin sonrası Türkiye’nin üretim miktarının yükselmesi ile gaz pazarında çoğunluklu ortalama maliyetinin düşeceğini bildiren Yiğit, “Çünkü rezervden natural gaz üretme maliyetimiz her koşulda sahip olunan sözleşme fiyatlarımızın altında olacaktır. İç pazarda ticaret doğrultusunda yaratacağı tesirlerini yorumlayabilmek amacıyla ise bu gazın ticarete nasıl birleşik edileceğine dair stratejinin tespit edilmesini bekleyeceğiz.” değerlendirmesinde bulundu.

Yiğit, gaz ticaret merkezi olabilmek amacıyla ise gaz üretimi yapmanın koşul olmadığını ama Türkiye’nin kendi üretiminin ciddi bir oranda artmasının uluslararası ticarette daha dayanıklı bir pozisyona gelmesine yardımcı olacağını vurguladı.

Öte yandan, ticaret merkezi amacı amacıyla birtakım adımların geciktiğini kaydeden Yiğit, pazar dinamiklerinin gerektirdiği adımların süratle atılması gerektiğinin altını çizdi.

“Ucuz gaz ve elektrik amacıyla fırsat”

Enerji Ticareti Derneği Başkanı Burak Kuyan, Türkiye’nin Karadeniz’deki 320 milyar metreküplük natural gaz keşfinin çoğu yönden stratejik ciddiye sahip olduğunu ifade ederek, söz hususu keşfi “diğer adımları da tetikleyen bir sarmal” olarak nitelendirdi.

Bu kapsamda, Karadeniz’in Türkiye’nin yeni keşifler yapması yönünden potansiyele sahip olduğunu bildiren Kuyan, “Bu keşif Türkiye amacıyla büyük oranda bir oyun değiştirici. Buradan senelik çıkarılabilecek rezerv miktarının 5 milyar metreküp orantısında olabileceği düşünülüyor. Bu rakam da Türkiye’nin senelik natural gaz kullanımının yüzde 10’una denk geliyor. Türkiye’nin bu oranda bir gazı kendisinin üretmesi, natural gaz ticareti yönünden öngörülebilirlik ve sürdürülebilirlik sağlayacak zira bundan sonra fiyatı Brent petrole ya da bizim dışımızda ilerleyen faktörlere endeksli ithal ettiğimiz gazın miktarı azalacak.” diye hususştu.

Kuyan, söz hususu keşfin etkisinin yalnızca natural gazla kalmayacağına ilgi çekerek, şunları kaydetti:

“Türkiye daha ucuz gaza erişim sağlayabileceği ve pazara daha düşük fiyatlı gaz sunabileceği amacıyla, Avrupa’dan daha ucuz elektrik yapan bir ülke durumuna de gelebilecek. Sanayici daha ucuza elektrik kullandığında, bu otomatik olarak dış alım potansiyelini de artırıyor. Bu yüzden hem elektrik hem de natural gaz ticaretine ivme kazandıracak bir sürecin de ilk aşaması olarak görebiliriz. Önümüzdeki dönemde Türkiye’nin enerji ticaret merkezi olma amacına daha süratli koşmaya başlayacağını söyleyebilirim. Ticaret yönünden en zor husus fiyattan ziyade fiyatın öngörülebilir olması. Türkiye’nin bundan sonra enerjide kendi kendisine yetebilecek bir ülke durumuna gelebilecek olması önümüzdeki en büyük fırsat.”

Etiketler

Admin

Ajans Haberlerini Naklen Sizlere Aktarıyorum.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı
son dakika haberler aktüel ürünler bim aktüel ürünler a101 aktüel ürünler altın kaç para oldu dizi reyting sonuçları güncel haberler asgari ücret maaşlar en son çıkan telefon modelleri dünyadaki son gelişmeler transfer haberleri savunma sanayi tiyatro saatleri