DünyaGenel

‘Gizemli hastalıktan’ küresel salgına Kovid-19’un kronolojisi

Dünya, yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgınından ilk kez Çin'in 31 Aralık 2019'da Hubey eyaletine bağlı Vuhan şehrinde "kaynağı bilinmeyen esrarengiz solunum yolu hastalığının" meydana çıktığını Dünya Sağlık Örgütüne (DSÖ) bildirmesiyle haberdar oldu.

Abone Ol  
 
67 / 100

Dünya, yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgınından ilk kez Çin’in 31 Aralık 2019’da Hubey eyaletine bağlı Vuhan şehrinde “kaynağı bilinmeyen esrarengiz solunum yolu hastalığının” meydana çıktığını Dünya Sağlık Örgütüne (DSÖ) bildirmesiyle haberdar oldu.

İlk başta Çin ve çevresini etkileyen “epidemi” (mahalli ya da çevresel salgın) olarak algılanan Kovid-19, ileri zamanlarda sınırları aşıp halk sağlığını dünya genelinde tehdit eden “pandemiye” (küresel salgın) dönüştü.

Dünya, yıl süresince virüsle alakalı ilerlemelere kilitlendi, salgının denetim altına alınmasına yönelik önlemler bütün ülkelerin ana gündemi oldu.

Hastalık, ilk kez Çin’in Hubey eyaletine bağlı Vuhan şehrindeki deniz ürünleri gıda pazarını ziyaret eden kişilerde görüldü.

Sebebi anlaşılamayan “solunum rahatsızlığı” şikayetiyle ilk hasta 17 Kasım’da hastaneye başvurdu. Akciğer iltihaplanmasına yol açan hastalığa bilinmeyen yeni bir virüsün sebep bulunduğu anlaşılacaktı.

Virüs, ileri aylarda Vuhan’dan Çin’in başka şehirlerine yayılmaya devam eder iken dünya, bu gelişmeden uzun süre haberdar olmadı.

“Vuhan’daki yetkililerin virüsün varlığını gizlediği” iddiası

New York Times gazetesi, 20 Ağustos’ta ABD Kamu Güvenliği Bakanlığının hazırladığı rapora dayandırdığı haberinde, salgının meydana çıktığı Vuhan şehri ve bağlı bulunduğu Hubey eyaletindeki “Çin Komünist Partisi (ÇKP) yöneticilerinin, virüsün yayıldığına dair erken işaretleri merkezi yönetimden gizlediğini” iddia etti.

Haberde Vuhan’daki yetkililerin, Ocak başında şehirde düzenlenen mahalli ÇKP Toplantısı’nın programını aksatabileceği düşüncesiyle salgına dair merkeze bilgi aktarmaktan kaçındığı, bu yüzden Pekin’deki yöneticilerin fakat Ocak ortasında durumun aciliyetini kavrayabildiği öne sürüldü.

Merkezi yönetim, 23 Ocak’ta 11 milyon nüfuslu Vuhan şehrine giriş çıkışları durdururken milyonlarca Çinlinin 24 Ocak’ta başlayan yeni yıl tatili için ülkenin dört bir yanına seyahat etmesini ise engellemedi.

ABD’de Aralıkta virüsün izine rastlandığı meydana çıktı

Sonraki aylarda yapılan araştırmalarda, bu karanlık evrede virüsün dünyaya yayılmaya başlamış olabileceğine dair kanıtlara rastlandı.

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezinden (CDC) araştırmacılar, Amerikan Kızılhaçının 13 Aralık-17 Ocak’ta 9 eyalette topladığı kan bağışlarında gerçekleştirdikleri tahlillerde Kovid-19’a karşı imal edilen antikorlar buldu.

Avrupa’da Fransa ve İtalya’da da hastalığın Aralıkta yayılmaya başladığına dair benzer bulgulara ulaşıldı.

“Yeni tip koronavirüs”

DSÖ, 7 Ocak’ta esrarengiz hastalığın “yeni tip bir koronavirüsten” kaynaklandığını açıkladı.

Yarasalardaki betakoronavirüsün insana geçerken mutasyona uğramış durumu bulunduğu fikir edinilen bu koronavirüse “2019-nCov” adı verildi.

Çin dışındaki ilk vaka 13 Ocak’ta görüldü. Tayland’da bir bayan hastada yeni tip koronavirüs belirleme edildi. 16 Ocak’ta Japonya’da Vuhan’dan gelen bir kişide Kovid-19 bulunduğu saptandı. 21 Ocak’ta ise ABD’de ilk vaka görüldü.

Virüs, seyahat eden yolcular vasıtasıyla çoğu ülkeye yayıldı. Sonraki zamanlarda Hong Kong, Tayvan, Singapur, Güney Kore, Avustralya, Malezya, Vietnam ve Nepal’de yeni tip koronavirüs belirleme edilen kişiler tedavi altına alındı.

Avrupa’da ilk vakalar meydana çıktı. Fransa’da 24 Ocak’ta Çin’den gelen 2 kişide ve bir akrabalarında yeni tip koronavirüs belirleme edildi.

DSÖ, 30 Ocak’ta Kovid-19 nedeniyle “küresel acil durum” ilan etti, 11 Şubat’ta yeni tip koronavirüse “Kovid-19” adı verildiğini duyurdu.

Güney Kore, İran ve İtalya’da salgınlar

Kovid-19 ilk başta Çin ve çevre ülkelerde yayılmaya başladı. Güney Kore’de 22 Şubat’ta bir günde 229 vaka görülmesi ülkeyi alarma geçirdi.

Orta Doğu’da İran, Avrupa’da İtalya “virüsün Asya dışındaki yayılma sahaları” oldu. 19 Şubat’ta İran’da ilk vakalar ve can kayıpları meydana geldi.

21 Şubat’ta İtalya’nın Lombardiya bölgesinde ilk kez mahalli kaynaklı bulaşı görüldü. Büyük bir tekstil endüstrisine ev sahipliği yapan Milano şehrinin, Çinli mevsimlik işçilerin yoğun çalıştığı bir yer olması bölgeyi “yayılma alanı” durumuna getirmişti.

Karantina önlemleri

Salgının küresel ebat kazanmasının sonrasında çok sayıda ülke, virüsün yayılmasını durdurmak üzere kitlesel hareketliliği azaltmaya yönelik önlemlere başvurdu.

Okullar ile üniversitelerin tatil edilmesi, kafe, bar, restoran, eğlence ve alış veriş merkezlerinin, kütüphaneler ve ibadethaneler gibi insanların toplu olarak bulunduğu mekanların geçici süre ile kapatılması, kamuya açık etkinliklerin iptal edilmesi virüsün yayılmasını önlemek suretiyle alınan başlıca önlemler oldu.

Vatandaşlara “Evde kal” çağrıları yapıldı, sosyal temastan kaçınmaları, büroya gitmek yerine olasıysa evden çalışmaları tavsiye edildi, kamu kurumları ve özel şirketler, bu yönde önlemler aldı.

Ülkelerde sokağa çıkma yasakları ve karantina önlemleri uygulandı, şehirler ve ülkeler arası ulaşım kısıtlamaları getirildi.

Ekonomik darboğaz

Çok sayıda ülke, sokağa çıkma kısıtlamalarının odakta bulunduğu önlemleri mart ortasından haziran başına dek uyguladı. Ancak virüse karşı önlem olarak yapılan kapanma, üretim, ticaret ve hizmetlerin aksamasına, buna bağlı ekonomik daralmaya ve istihdam kayıplarına yol açtı.

Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü (OECD) bilgilerine göre, mart, nisan ve mayısı içine alan yılın 2. çeyreğinde, dünyanın en büyük 20 ekonomisi, önceki yılın aynı dönemine göre ortalama yüzde 9,1 küçüldü.

Bu dönemi en az hasarla atlatan Çin’de gayri safi yurtiçi hasıla (GSYİH) yüzde 3,2 büyürken karantina önlemlerinin ağırlığını en çok hisseden Hindistan’da yüzde 23,5 küçüldü.

İlkbahar ve yaz ayları

Mayıs başında istatistikler, dünyada salgının merkez üssünün ABD ve Avrupa ülkeleri bulunduğunu gösteriyordu.

Kovid-19 görülen ülke ve bölgelerdeki verilerin derlendiği “Worldometers” internet sitesine göre, vaka, ölüm ve tedavi gören hasta sayılarının kıtalar arasındaki dağılımında Avrupa ve Kuzey Amerika, “açık arayla salgından en çok büyülenen” bölgelerdi.

Mayıs başına kadar dünya genelindeki vakaların aşağı yukarı yüzde 76’sı, ölümlerin aşağı yukarı yüzde 86’sı Avrupa ve Kuzey Amerika’da görüldü. Virüs nedeniyle tedavi gören hastaların yüzde 81’i de bu iki kıtada bulunuyordu.

Yaz aylarında ise başta Brezilya olmak üzere Güney Amerika, Hint alt kıtası ülkeleri ve Rusya’da görülen vaka artışları, bu mekanları virüsün yeni yayılma sahaları durumuna getirdi.

Asya ve Güney Amerika kıtalarındaki vaka sayıları, 4 Mayıs’ta dünyadaki toplam vaka sayısının sırayla aşağı yukarı yüzde 15,6’sını ve yüzde 5,9’unu teşkil eder iken temmuz başında bu oranlar yüzde 22,4 ve yüzde 21,7’ye çıktı.

Yaz aylarında ABD, Brezilya, Hindistan ve Meksika, Kovid-19’a bağlı ölümlerin en çok gördüğünüz ülkeler oldu.

Sonbahar ve kışın başlangıcı

Dünya, sonbahara Kovid-19 salgınının yükselen etkisiyle girdi.

Kuzey Yarım Küre’de havaların soğumaya ve mevsimsel hastalıkların artmaya başladığı dönemde salgın, başta vakaların en yoğun gördüğünüz ülkeler olmak üzere yeni bir ivme kazandı.

Eylül, Hindistan için Kovid-19 salgınının en kötü ayı oldu. Ülkede 4 Eylül’de tek günde kaydedilen 87 bin 115 yeni vaka sayısı, Kovid-19’un meydana çıktığı Çin’de Aralık 2019’dan o güne kadar belirleme edilen toplam 85 bin 146 vakayı geride bıraktı.

Ülkede günlük vaka sayısı, 5 Eylül’de 90 bin eşiğini aştı. Sonrasında 9 Eylül’de 95 bin 529’a, 10 Eylül’de 96 bin 760’a, 11 Eylül’de 97 bin 654’e ve 16 Eylül’de 97 bin 859’a erişerek yeni “tepe noktalarını” gördü.

Salgından en çok büyülenen ABD ve Brezilya’da da sonbaharda vaka ve ölüm sayıları tekrar arttı.

Kış ayları başladığında ise bilhassa Kovid-19’un mutasyon uğrayarak daha hızlı yayılan bir tipinin meydana çıkmasıyla vaka sayılarında yeni artış gözlendi. Dünyada günlük vaka sayısı 2 Aralık’ta 600 bin, 11 Aralık’ta da 700 bin eşiğini aştı.

2020’nin sonuna gelindiğinde dünya genelinde 83,5 milyon Kovid-19 vakası belirleme edilirken virüs nedeniyle 1,8 milyondan çok kişi hayatını kaybetti.

Etiketler

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı
son dakika haberler aktüel ürünler bim aktüel ürünler a101 aktüel ürünler altın kaç para oldu dizi reyting sonuçları güncel haberler asgari ücret maaşlar en son çıkan telefon modelleri dünyadaki son gelişmeler transfer haberleri savunma sanayi tiyatro saatleri