Dolar
Euro
Sterlin
Gram Altın
Çeyrek
Gümüş
8.0738 9.7060 11.1716 451.32 740.44 6.61
Hava Durumu
14 ºC

Haber / Genel


Tarih : 12/1/2020 12:00:00 AM   Güncelleme : 12/1/2020 12:00:00 AM

Dünya genelinde HIV/AIDS vaka ve can kaybi sayilari azalma egiliminde

Dünya genelinde HIV/AIDS vaka ve can kaybi sayilari azalma egiliminde


Dünya genelinde HIV/AIDS vaka ve can kaybi sayilari azalma egiliminde

1 Aralik Dünya AIDS Günü idrak edilirken, ilk 1980’lerde ortaya çikan Insan Bagisiklik Yetmezligi Virüsü (HIV)/ Edinilmis Bagisiklik Eksikligi Sendromu (AIDS) bugüne kadar yaklasik 32,7 milyon kisinin hayatini kaybetmesine neden oldu, 38 milyon kisi ise bu virüsle yasamini sürdürüyor. AIDS’e bagli ölümler ise 2010’dan bu yana yüzde 39 düsüse geçerken, yeni HIV vaka sayisi ayni zaman diliminde yüzde 23 azaldi. Dünya genelinde HIV’in yayilmasini önlemek ve AIDS'li hastalarin yasam kosullarini iyilestirmek için olusturulan Birlesmis Milletler HIV/AIDS Ortak Programinin (UNAIDS) paylastigi bilgilere göre, 2000’li yillardan bu yana hastaliga yakalanan kisi sayisi azalirken, hastaliga karsi bilinçlenme de artiyor. Dünyada 2000'de toplam HIV/AIDS virüsü ile yasayan kisi sayisi 24 milyonu bulurken, bu rakam 2005’te 27,3 milyon, 2010’da 30,7 milyon, 2015’te 34,9 milyon, 2016’da 35,7 milyon, 2017’de 36,5 milyon, 2018’de 37,3 milyon 2019’da ise 38 milyona yükseldi. Bu 38 milyon kisinin 1,8 milyonunu 15 yas alti çocuklar olusturuyor.

En çok Güney ve Dogu Afrika’da

Dünyada HIV/AIDS hasta sayisinin en yüksek oldugu yerlerin orta ve düsük gelir grubu nüfusun çogunlukta yasadigi ülkeler oldugu görülüyor. Hasta sayisinda Güney ve Dogu Afrika 20,7 milyon vakayla öne çikarken, bu bölgeyi 5,8 milyon ile Asya-Pasifik, 4,9 milyon ile Bati ve Orta Afrika, 2,2 milyon ile Orta ve Bati Avrupa ile Kuzey Amerika, 2,1 milyon ile Latin Amerika, 1,7 milyon ile Dogu Avrupa ve Orta Asya, 240 bin ile Orta Dogu ve Kuzey Afrika takip ediyor. Kaynagi tam olarak bilinmeyen HIV'e bagli bagisiklik yetmezligiyle ilgili ilk vakalar, 1980'lerin basinda görülmeye baslandi. 1982'de salgin halini almaya baslayan hastaliga "AIDS" ismi verilirken, ertesi yil HIV'in AIDS'e yol açtigi tespit edildi.

AIDS'e karsi ilk antiretroviral ilaçlar da 1980'lerin sonunda ortaya çikti.

1990'larin ortalarinda AIDS'in görülme sikligi zirve yapti ve yillik 2,7 milyon vakaya ulasti. UNAIDS, BM tarafindan AIDS'le mücadele konusundaki uluslararasi çabalari organize etmek üzere 1996'da hayata geçirildi. Ortaya çikisindan bu yana 75,7 milyon kisinin HIV'e yakalandigi, 32,7 milyon kisinin ise AIDS'e bagli hastaliklardan hayatini kaybettigi tahmin ediliyor. - HIV vakalari, 2010’dan bu yana yüzde 23 azaldi HIV ile mücadele bilinci ve tedavi olanaklarinin artirilmasina yönelik kampanyalar, tip ve tedaviye erisim imkanlarinin artmasiyla yeni hasta sayisi, ölü sayisinin yillara göre azaldigi, test ve tedaviye ulasimin arttigi görülüyor. AIDS'in tedavi edilmesi mümkün olmasa da antiretroviral ilaçlar sayesinde HIV pozitif kisilerin bu hastalikla uzun bir yasam sürmeleri mümkün hale gelmis durumda. 2000’li yillarin basinda yillik 2,5 milyon civari görülen yeni hasta sayisi son yillarda giderek azalirken, yillik yeni hasta sayisi da son yillarda 1,7 milyon seviyelerine çekilmis durumda. Ayrica AIDS’e bagli ölümler 2010’dan bu yana yüzde 39 düsüse geçti, 2000'de 1,4 milyon olarak kayitlara geçerken, bu sayi 2019’da 690 bine düstü. 2000'de 24 milyon HIV tasiyicisindan sadece 590 bini antiretroviral tedaviye erisim saglarken, 2020'de 38 milyon HIV tasiyicisindan 26 milyonu bu tedaviye ulasabildi. HIV tasiyan 15 yas alti çocuk sayisi da 2000’de 490 bin olurken, 2019'da bu sayi 150 bine geriledi. Dünya genelinde yeni HIV vakalari da 2010’dan bu yana 23 azaldi. Ayrica ayni sürede çocuklarda karsilasilan yeni HIV vakalari da yüzde 52 geriledi. Antiretroviral ilaçlar sayesinde hamile hastalarin, virüsü çocuklarina aktarmasi yüzde 85 engellendi.

HIV ve AIDS arasindaki fark

AIDS, HIV'in vücudu hastaliklardan korunmasini saglayan bagisiklik sistemini çökertmesi sonucunda ortaya çikiyor. HIV'in vücuttaki etkileri 4 ana evreye ayrilirken, hastaliklarin ortaya çiktigi son ve en belirgin evreye "AIDS" adi veriliyor. HIV'in bulasmasiyla son evre arasinda geçen süre vücudun direncine ve kisinin yasam kosullarina bagli olarak 3 ay ile 10 yil arasinda degisebiliyor. Cinsel temas ve kan yoluyla bulasan HIV, hamilelik döneminde de plasenta araciligiyla anneden çocuga geçebiliyor.

HIV ile mücadelede 2020 yili ihtiyaci 26,2 milyar dolar

UNAIDS'in tahminlerine göre, her yil artan HIV tasiyici sayisi virüsle mücadele konusunda fonlara olan ihtiyacin da artmasina yol açiyor. Halihazirda 2019 sonu itibariyla 18,6 milyar dolar fon bulunurken, bu tutarin yüzde 57'si orta ve düsük gelir düzeyindeki ülkelerin kendi yerel imkanlarindan saglaniyor. UNAIDS bu yilin fon ihtiyacinin ise 26,2 milyar dolar olduguna dikkati çekiyor.  

Yorum Yazın (Üye Olmadan'da Yorum Yazabilirsiniz)
Hava Durumu


Yorumlar

Bu Habere Henüz Yorum Yapılmamıştır.

Tüm Haberleri Gördünüz

Hızlı Anket


Düşünceniz Nedir?

Önümüzdeki Günlerde Cumhurbaşkanlığı Seçimi Olsa Kime Oy Verirsiniz?