Genel

Beyrut Limanı’ndaki patlama Lübnanlıların sırtına binen son yük oldu

Başkent Beyrut'ta, 1975-1990 senelerinde aşağı yukarı 120 bin bireyin canına mal olan kanlı iç savaşın izleri aradan geçtiğimiz senelere karşın silinmedi. Beyrut'taki birtakım binaların duvarları hâlâ kurşun ve şarapnel izleri kaplı.

Abone Ol  
 
61 / 100

Başkent Beyrut’ta, 1975-1990 senelerinde aşağı yukarı 120 bin bireyin canına mal olan kanlı iç savaşın izleri aradan geçtiğimiz senelere karşın silinmedi. Beyrut’taki birtakım binaların duvarları hâlâ kurşun ve şarapnel izleri kaplı.

Lübnan, pek çok kez yönetimde çıkmazlara ve toplumsal krizlere maruz kalmasına karşın hafızalarda ve şehrin görüntüsünde hâlâ taze olan iç savaş, ülke içersindeki aktörlerin namlularını birbirlerine çevirmesini önledi.

Ancak ülke, tarihindeki en zorlu ekonomik krizlerden birinin pençesindeyken Lübnanlılar, 4 Ağustos Salı günü 2 bin 750 ton amonyum nitratın infilak etmesiyle yeni bir felaketin ortasına düştü.

Yönetimi dini, etnik ve mezhepsel gruplara pay eden durağan rejim

Lübnan’daki “mezhepsel demokrasi” sistemi, ülkede yönetimin, resmi olarak tanınmış 18 değişik dini ve mezhepsel topluluk arasında paylaşılmasını öngörüyor.

Lübnan’da memur atamalarından cumhurbaşkanlığı, meclis başkanlığı ve başbakanlık gibi görevlere kadar bütün devlet görevlerinin mezhepsel kotalarla dağıtıldığı bu sistem, değişik kümelerin çatışmasız biçimde bir arada hayatasını sağlıyor.

Ancak, seçimler yapılsa da belirli mezhep kümelerinın liderleri ülke içersindeki muktedir pozisyonunu koruyor. Dolayısıyla yönetimde yerleşmiş, değişikliğe uğramayan ve durağan bir görüntü meydana çıkıyor.

Nitekim, Lübnan siyasetinde yer alan yönetici elitin büyük çoğunluğu, 30 sene evvel sona eren iç savaşta rol alan ailelerden oluşuyor.

Sistemdeki bu durağanlık, ülkedeki altyapı eksikliği, elektrik kesintileri, çöplerin toplanmaması, yapısal eksiklikler gibi problemlerin da etkisiyle şiddetini seneler vakitsince katlanarak arttıyor.

Lübnan’ın zorlu ekonomik seneı

Lübnan’da halkın, pahalı telekomünikasyon hizmetlerine seçenek olarak kullandığı “WhatsApp” uygulamasına yönelik vergileri de sahibi olan hükümetin yeni bütçe yasası, Ekim 2019’da ülke genelinde protesto dalgasının başlamasına yol açtı.

Lübnan içersindeki değişik etnik ve mezhepsel gruplar, daha iyi hayat koşulları ve reform talebiyle kitlesel biçimde sokağa döküldü.

Protestolar esnasında birtakım bankalara hücumlar düzenlendi ve bu amaçla bankalar iki hafta vakitsince kapalı kaldı.

Ülkede 1997’den beri ekonominin esasını meydana getiren 1 ABD dolarının aşağı yukarı 1500 Lübnan lirası şeklinde değerlendiği sabit kur sistemi de bu dönemde çökmeye başladı. Bankalar açıldıktan sonra Lübnanlı mudilere, hesaplarından yalnızca belirli oranda dolar çekmelerine izin verildi.

Oluşan panik havasının sonrası Lübnanlılar bankalara akın etti ve banka önlerindeki uzun kuyruklar sıradan duruma geldi. Dolara ulaşmadaki bu sorun kara borsada dövizin Lübnan lirası karşısında süratle değer artışını yanında getirdi.

Protestolar hükümeti düşürdü

Lübnanlıların toplumsal öfkesi de bu vakitçte giderek arttı ve protestoların yol açtığı siyasi baskı karşısında Saad Hariri hükümeti istifa etmek mecburiyetinde kaldı.

Yeni hükümeti, iç muhabereden bugüne kadar silahlarını bırakmayı reddeden ülkedeki en büyük silahlı güç, devlet dışı aktör Hizbullah örgütüne yakın Hassan Diyab kurdu. Diyab hükümeti 21 Şubat’ta parlamentodan güvenoyu aldı.

Hassan Diyab, vazifeye geldikten kısa bir vakit sonra hükümetin 1,2 milyar dolar tutarındaki borcu askıya aldığını ve ülkenin devlet borçlarında temerrüde düştüğünü ilan etti.

Lübnan’ın borçlarının 90 milyar dolara ulaştığı, bunun da gayrisafi vatan içi hasılanın (GSYİH) yüzde 170’ine denk geldiği belirtildi.

Kötüleşen ekonomik tablo karşısında sermaye denetimi getirilmedi, ülkedeki bireysel ve kurumsal varlığın vatan dışına kaçması da giderek sürat kazandı.

Lübnan’daki çoğu bankanın ve yöneticilerinin varlıklarını vatan dışına çıkardığı tarafında soruşturmalar açıldı. Ülkede etkinlik gösteren çoğu şirket, çalışanlarını işten çıkarma ya da maaşlarını ciddi oranda düşürme tarafında adımlar attı.

Lübnan’da gayrisafi milli hasılanın aşağı yukarı yüzde 20’sini meydaan getirdiği ön görü edilen diaspseviyesin ülkeye gönderdiği döviz girdileri de bankacılık sektörüne güvenin bitmesiyle büyük ölçüde kesintiye uğradı.

Lübnan’ın denetimini kaybeden ekonomik tablosu

Yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgınının namacıyla bulunduğu küresel mali dalgalanma esnasında Lübnan, “döviz krizi, bankalar ve bunun dışında dev bir kamu borcunun” yol açtığı üçlü bir ekonomik krize düştü. Ülke içersindeki elektrik kesintileri, çöp hizmetinin aksaması, işsizlik ve hayat pahalılığı gibi sosyal problemler da eş vakitli biçimde arttı.

Lübnan ekonomisinde kamu borcu GSYİH’nin yüzde 150 seviyesine yükseldi. Lübnan Lirası, kısa vakit içersinde yabancı para birimleri karşısında beş katına varan değer kayıbı yaşarken tüketici endeksli enflasyon temmuz ayında yüzde 110’lara fırladı.

Hükümet, Uluslarası Para Fonundan (IMF) 5 sene vakit ile taksitlerle 10 milyar dolar kredi alabilmek amacıyla görüşmelere başladığını duyurdu.

Lübnan’da çatışmaların önüne geçmek amacıyla statükoyu güvenliğini sağlamak amacıyla elini cebe atan petrol zengini Körfez ülkeleri, lüzum Hizbullah’ın ülke siyasetinde daha nüfuzlu duruma gelmesi lüzumse kendi ekonomik problemleri sebebiyle Lübnan’ın yardımına gelmedi.

Patlamanın yıktığı umutlar

Lübnanlılar, bütün bu feci ekonomik tablonun getirdiği zorluklarla mücadele ederken, 4 Ağustos’ta Beyrut Limanı’nda çıkan yangının 2 bin 750 ton amonyum nitrata sıçramasıyla meydana gelen korkunç bir patlamayla sarsıldı.

Patlamada en az 180 birey hayatını kaybetti, aşağı yukarı 6 bin birey yaralandı. Patlama neticesi 30-40 bireyyse hâlâ kayıp durumda.

Lübnan makamlarının açıklamalarına göre Beyrut Limanı’ndaki patlama, 9 ila 15 milyar dolar zarara yol açtı. Sigorta şirketleri de patlamanın sebebi meydana çıkarılmadan sigortalılara ödeme yapmıyor.

Limanda 2013’ten bugüne bekleyen 2 bin 750 ton amonyum nitratın “ihmal” ya da hücum kaynaklı mı patladığı şimdilik araştırılıyor fakat bu miktardaki tehlikeli bir maddenin burada kalmasına müsaade eden yönetimdeki çarpıklık Lübnanlıların tepkisini arttıyor.

Uluslararası Finans Enstitüsünün duyurduğu rapora göre, patlama sebebiyle 2020’de ülke ekonomisindeki daralmanın yüzde 15’ten yüzde 24’e yükseleceği, yani ekonominin dörtte bir seviyesinda küçüleceği ön görü ediliyor.

Ülkedeki resmi işsizlik yüzde 35’e yükselirken, yoksulluk seviyesi yüzde 50’ye çıktı. Bütün bu tablonun, patlamanın sonrası daha da kötüleşmesinden kaygı ediliyor.

Patlama Lübnanlıların öfkesini tekrar sokağa taşıdı

Bu ağır tablo karşısında, salgın sebebiyle evlerine çekilen Lübnanlılar, tekrar sokaklara çıkarak protesto gösterilerine başladı.

Başbakan Hassan Diyab hükümeti, şimdilik şubat ayında vazifeye gelmesine karşın sokaktaki protestoların getirdiği baskı neticesinde 10 Ağustos’ta istifa etmek mecburiyetinde kaldı.

Ekonomik krizin neticeleriyle boğuşan Lübnanlılar, patlamanın bıraktığı enkaz, biriken borçlar, şimdi de yönetimde yaşanan boşluk ve yeni bir belirsizliğin ortasına düştü.

Lübnan’ın önündeki seçenekler

Patlamanın sonrası meydana çıkan görünüm karşısında uluslararası toplum Lübnan’a yardım vaadinde bulunuyor.

Ancak bu yardımların Lübnan siyasi kültüründe “yerleşik” bulunduğu kabul edilen yolsuzlukla belli bir kesimin eline geçmesi istenmiyor ve bunu önlemek amacıyla birtakım reformlar talep ediliyor.

Lübnan, 4 milyonluk nüfusuna karşın aşağı yukarı 1,5 milyon sığınmacıyla ev sahipliği yapıyor. Bu amaçla Batılı ülkeler, Lübnan’dan reform talebinde yer alır iken ülkede yeni bir istikrarsızlığa yol açacak ve barışı bozacak bir müdaheleden de kaçınıyor.

Lübnanlı ekonomi uzmanı Nazir Ganim, AA muhabirine yaptığı açıklamada, “Lübnan’daki siyasi yönetici elitin bugüne kadar en az dört kere mali olarak kurtarıldığını, düzenlenen uluslararası konferanslarda yüz binlerce dolar yardımın, siyasi, mali ve ekonomik reform şartlarıyla Lübnan’a verildiğini” söyledi.

Lübnanlı yöneticilerin bu konferanslarda verilen reform vaatlerinin hiçbirini uygulamadığını anımsatan Ganim, “Eğer gönderilecek yardımlar, yapısal, yolsuzluk karşıtı, ekonomik, siyasi düzenlemeleri ve kalıcı reformları sağlamazsa boşa gidecektir.” dedi.

Ganim, Lübnan ekonomisinin yüzde 30-40 seviyesinda daralmasından ve sahip olunan döviz krizi sebebiyle besin sorunlarının yükselmesinden kaygı ettiğini belirtti

Etiketler

Admin

Ajans Haberlerini Naklen Sizlere Aktarıyorum.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı
son dakika haberler aktüel ürünler bim aktüel ürünler a101 aktüel ürünler altın kaç para oldu dizi reyting sonuçları güncel haberler asgari ücret maaşlar en son çıkan telefon modelleri dünyadaki son gelişmeler transfer haberleri savunma sanayi tiyatro saatleri